Ruimte om boom te zijn

In ons land zijn oude bomen vrij schaars vergeleken omringende landen als België, Duitsland en Verenigd Koninkrijk. We hebben maar een klein landje waar steeds meer mensen in leven en werken, en die hebben allemaal ruimte nodig. 

Oude bomen hebben ook veel ruimte nodig om goed te kunnen functioneren en echte veteranen te kunnen worden. Deze ruimte moet verdeeld worden, en vaak blijft er voor bomen sowieso al weinig over. Het kleine beetje groeiruimte die een boom nog heeft, verarmen we ook nog eens door al het natuurlijke afval (lees: blad) te verwijderen.

Oude bomen in de achterhoek

Vooral in de ruimere achterhoek zijn de meeste oude bomen te vinden. Zo vinden we op het landgoed Verwolde in Laren een eeuwenoude eik. Deze boom is bekend als de Dikke Boom en zou de dikste eik van Nederland zijn. Toch is er een enkelstammige (boom met één hoofdstam) eik in Tubbergen die dikker is; de oude Kroezeboom die met een stamomvang van 7,72 m in 2023. Toch is deze Dikke Boom een uiterst indrukwekkende en statige verschijning qua afmetingen en opbouw van stam en kruin. Hij had een hoogte bereikt van 25 meter en een kruin die net zo breed was en een stamomvang van 7,45 meter. 

Hulp van Oom Frits en het aanbod van een molenaar

De leeftijd van de boom is te bepalen aan de hand van de groeisnelheid en met behulp van een andere zomereik op het landgoed genaamd Oom Frits, die geplant is in 1791 geplant ter ere van de geboorte van de nieuwe baron van het landgoed. Deze eik is rond 2010 afgestorven na verschillende zware beschadigingen aan de kruin. Oom Frits had een stamomvang van 4,98 m in 2007 dus na 216 jaar. De Dikke Boom had in 1767 een omvang van ongeveer 4,60 m. 

Een molenaar bood in dat jaar 275 gulden voor de Dikke Boom om er twee molenassen uit te halen. Gelukkig is dit niet doorgegaan. Dus als we nagaan dat de Dikke Boom rond 1800 zo'n 200 tot 250 jaar oud was dan is de leeftijd van de eik nu zo'n 400 tot 450 jaar. De groeisnelheid is gemiddeld zo'n 1,8 cm per jaar. De laatste jaren groeit hij vrijwel niet meer in dikte.

Boomverzorging en boombescherming

De stam is volledig hol en uitgefreesd door boomchirurgen. In de stam zitten trekstangen en de kruin hangt vol stalen ankers. Dit is het werk van boomchirurgen begin jaren 80 van de vorige eeuw. Al vanaf die tijd begon de conditie van de eik achteruit te gaan. 

De boom werd (en wordt) jaarlijks overspoeld met vele bezoekers die vroeger tot aan de stam mochten komen en de bodem steeds meer verdichtten. Er is een hek rondom de kroonprojectie van eik geplaats om dit te voorkomen. Het verval ging echter verder. In 2004 is er onderhoud aan de boom gepleegd en uit onderzoek is gebleken dat de bodem waar de eik in wortelt sterk verzuurd was, waarschijnlijk door jarenlange bemesting van het maïsland dat naast de eik lag. Het wortelstelsel was aan die zijde grotendeels afgestorven. De bodem is bekalkt om de PH omhoog te krijgen en verder verrijkt met andere minerale voeding. Sinds deze behandeling lijkt de conditie stabiel te blijven.

De toekomst van de Dikke Boom

De Dikke Boom nadert zijn einde, maar hoe lang kan hij het nog volhouden? Eiken zijn echte overlevers, die zelfs hun volledige kruin kunnen verliezen en met een enkele tak nog tientallen jaren kunnen overleven. Eiken hebben dit vermogen doordat ze hun hout goed kunnen afgrendelen. Een van de middelen die ze daarvoor gebruiken is tannine (Looizuur), wat het hout beschermd tegen aanvallen van schimmels en insecten. 

Het is dus mogelijk dat de Dikke Boom nog een aantal jaren kan overleven. Misschien heeft de Dikke Boom toch nog te kampen met oude storende lagen die de wortelgroei belemmeren. Daarom is een jaar geleden het hek rondom de eik verbreed. Hopelijk houdt hij het nog even vol, die oude reus. Als je onder zo'n oude boom staat besef je vaak niet hoe lang zo'n boom daar al staat en hoeveel hij heeft meegemaakt. Deze eik is een tijdgenoot van Willem van Oranje, waarover wij nu spreken uit de geschiedenisboeken. Hier bij deze Dikke Boom lijkt de tijd te hebben stil gestaan. Geschiedenis en tegenwoordige tijd komen hier samen.

Bezoektip

De Dikke Boom staat op Landgoed Verwolde. Dit jaar vierde het landgoed haar 250ste verjaardag! Een statige buitenplaats die ook nu nog bruist van activiteiten in oude sferen. Een aanrader is het Bijzondere Bomenpad en een tuinrondleiding van Geldersch Landschap en Kastelen.

Parkeer voor een bezoek aan de Dikke boom op de parkeerplaats van het landgoed. Na een wandeling van een kilometer over het bosrijke landgoed, bent u bij de boom.