Veel gestelde vragen
Veel gestelde vragen

Eikenprocessierups

Hier vindt u antwoord op al uw vragen over de eikenprocessierups.

Staat uw vraag er toch niet tussen, of heeft u een andere vraag? Bel, mail of app ons.

Een eikenprocessierups is een rups van een nachtvlinder. Dit insect veroorzaakt de laatste jaren veel overlast bij mensen en dieren. Deze overlast wordt veroorzaakt door de brandharen die de rups kan afschieten. Na een aantal maanden (ca. drie maanden) zal de rups zich gaan verpoppen tot vlinder. 

Het oorspronkelijke leefgebied is Zuid-Europa, maar door de warmere temperaturen van de laatste jaren hebben de eikenprocessierupsen zich naar het noorden verplaatst. In 1991 werd de eerste melding gedaan van de eerste nesten in Nederland. 

Zoals te verwachten zit de eikenprocessierups vooral in eiken. Vlinders zetten hun eitjes af op eiken, met name de zomereik. Wanneer de rupsen uitkomen, eten ze van het jonge blad van de eiken. Als een eik kaalgevreten is dan kan het ook zijn dat de eikenprocessierupsen in andere soorten bomen voorkomen.   

De eikenprocessierupsen zijn, ondanks dat ze soms hele bomen kaalvreten, niet erg schadelijk voor de boom zelf. Wanneer een boom jaar na jaar kaalgevreten wordt verzwakt de boom wel en wordt de eik vatbaar voor schimmels en andere aantastingen. 

De eikenprocessierups komt, net als andere rupsen uit een ei. Vervolgens doorloopt de rups zes verschillende stadia die in totaal ongeveer 2 tot 3 maanden duren, afhankelijk van de ontwikkeling van de eiken en de weersomstandigheden. Vanaf het vierde stadium krijgen de eikenprocessierupsen brandharen, die zorgen voor overlast. In het vijfde en zesde stadium verzamelen de rupsen zich in nesten, waar ze vervolgens verpoppen tot vlinder. In de zomer zetten de vlinders hun eitjes af op eiken, waar de eitjes vervolgens overwinteren, en de cyclus opnieuw begint. 

De eikenprocessierups herkent u aan zijn grijs-bruine kleur en lange haren. U kunt de rupsen langs de stam van de eikenbomen zien lopen, ze lopen dan in een lange sliert achter elkaar aan, een zogenaamde 'processie'. In een later stadium zullen de rupsen zich verzamelen in nesten, deze zijn grijs/wit van kleur en hangen tegen de stam of takken van de eik. 

De eikenprocessierups is over het algemeen actief vanaf medio maart tot eind juli. Dit is afhankelijk van de temperatuur en de bladontwikkeling van de eiken.

De eikenprocessierups wordt met name in de maanden april, mei, juni en juli bestreden. In april en mei worden de rupsen 'preventief' bestreden met behulp van Xen Tari of aaltjes. Vanaf mei tot juli hebben de eikenprocessierupsen nesten gevormd en worden ze weggezogen. 

Ter voorkoming van de rupsen bevorderen veel overheidsinstellingen en particulieren de bestrijding door natuurlijke vijanden. Dit kan het hele jaar door, door bloem- en kruidenrijke mengsels in te zaaien, mezenkastjes op te hangen en voldoende schuilgelegenheid voor de vogels, zoals struiken en andere bomen, te realiseren of het ophangen van vleermuiskasten. 

De eikenprocessierups wordt van nature gegeten door mezen, sluipwespen en vleermuizen. Dit zijn de natuurlijke vijanden van de rups. Maar doordat het biologisch evenwicht met natuurlijke vijanden uit balans is, zijn er andere bestrijdingsmethoden ontwikkeld. Voorbeelden hiervan zijn het bestrijden met biologische middelen (Xen Tari), bestrijding met aaltjes of het wegzuigen van de nesten.

Eikenprocessierupsen zitten met name in eikenbomen. De rupsen vormen nesten tegen de stam of dikke takken, vooral de takken op het zuiden of in de grond, bij de stamvoet.

Vanaf half mei/begin juni ontwikkelen de eikenprocessierupsen de vervelende brandharen. Deze brandharen veroorzaken jeuk, huiduitslag of iritatie van de ogen en luchtwegen. Deze klachten verdwijnen meestal na een paar dagen, bij een heftige reactie is het verstandig om uw huisarts te raadplegen. 

Ook honden, koeien en paarden zijn gevoelig voor de brandharen van de eikenprocessierups. Vooral paarden lijken veel last te hebben van de rupsen.

Jeuk, huiduitslag en iritatie verdwijnen meestal binnen een paar dagen. Bij heftigere en langdurige klachten kunt u bij uw huisarts terecht voor advies over de behandeling. 

U kunt dit het beste melden bij uw buren, waarbij u hen kunt vragen om de eikenprocessierups te laten verwijderen. Volgens de wetgeving is de eigenaar van de boom verantwoordelijk voor de bestrijding, dit is echter niet verplicht.

Zeker is de eikenprocessierups ergens goed voor, de rups neemt zelfs een belangrijke plek in binnen het ecosysteem. Als rups is het een eiwitrijke voedselbron voor diverse vogelsoorten zoals mezen, boomklevers en spechten. Daarnaast gebruiken sluipwespen en sluipvliegen de rupsen om eitjes in af te zetten. Ten slotte worden de nachtvlinders gegeten door vleermuizen.

Alle eikenprocessierupsen hebben, zodra ze uit het ei komen, haren. Maar pas vanaf de derde vervelling, of het derde larvale stadium, krijgt de eikenprocessierups brandharen. Dit zijn de haren die overlast en klachten veroorzaken.

Ziet u rupsen in een andere boom of struik dan kan dit ook een andere soort rups zijn. Rupsen die op de eikenprocessierups lijken zijn: spinselmot, dennenprocessierups en de bastaardsatijnrups. Deze laatste is vooral actief langs de kust en op de waddeneilanden. De dennenprocessierups is nog niet waargenomen in Nederland.

De laatste ontwikkelingen van de eikenprocessierupsen vindt u op de site van het Kennisplatform Processierups. U kunt zich daar ook inschrijven voor de nieuwsbrief, waardoor u op de hoogte blijft van het nieuws rondom de eikenprocessierups. 

Daarnaast post Flier Boomspecialisten tijdens het eikenprocessierupsseizoen regelmatig een update over de ontwikkeling van de eikenprocessierups. Hou dus onze social media in de gaten.

Facebook - LinkedIn - Instagram

Flier Boomspecialisten bestrijdt de eikenprocessierups voor de gemeente Ermelo, gemeente Nijkerk en gemeente Rhenen. Voor bos- en landgoedeigenaren, particulieren en bedrijven zijn we beschikbaar voor klanten uit heel Gelderland en omstreken, in een straal van 50 km rondom Harskamp.